Het jaar vliegt voorbij, dit is alweer het laatste Kroonblad van dit jaar! In februari verschijnt het Kroonblad nog gewoon op papier, vanaf maart ontvangt u het via de mail. Mits u natuurlijk uw mailadres hebt doorgegeven….Een aantal leden heeft dit gedaan, maar we hebben nog lang niet alle mailadressen binnen. Dus bij deze nogmaals de oproep: geef zo spoedig mogelijk uw mailadres door aan Ron van Wissen, mail: rvanwissenkmtp@upcmail.nl. Voor de mensen die geen mail hebben, geef uw adres even door aan Ron, dan krijgt u een kopie van het kroonblad thuisgestuurd, telefoonnummer is: 058 2804525.

We zijn verheugd u mee te kunnen delen dat wij met ingang van januari 2012 een nieuwe voorzitter hebben. In het februari nummer zal deze persoon zich aan u voorstellen. De vacature van penningmeester is nog niet vervuld, dus weet u iemand die het leuk vindt om met cijfers om te gaan en misschien ook nog een tuinliefhebber is (dat laatste hoeft niet beslist…) vraag diegene dan alstublieft. We hebben ideeen en plannen genoeg, maar onze vereniging kan niet blijven bestaan zonder bestuursleden.

De lezing van januari hebben wij ook rond kunnen krijgen, u leest er alles over in dit nummer. En terwijl het tuinseizoen langzaam ten einde loopt, maken wij plannen voor het volgende seizoen, bij leven en welzijn natuurlijk. Want zeg nu zelf, de voorpret is soms nog leuker dan de daadwerkelijke uitvoering ervan! Rest mij u, namens het bestuur, goede, fijne feestdagen toe te wensen en vooral een gezond en gelukkig 2012 voor iedereen!

Tjitske ten Broek, redactie Kroonblad

VAN ALLES WAT ER GROEIT EN BLOEIT EN ONS ALTIJD WEER BOEIT. Deel 3

Deze keer de Schildpadbloemen en Purperklokjes in de schijnwerpers, de eerste wat minder bekend en de andere een vrij algemene bloemplant die de volksnaam heeft van Purperklokje maar ook wel van Parapluplantje. Beide soorten hebben gemeen dat ze oorspronkelijk afkomstig zijn uit de V.S. en of Mexico en zijn meestal met een uitbundige bloeiwijze getooid terwijl tegenwoordig deze planten met vele soorten en variëteiten beschikbaar zijn.

SCHILDPADBLOEMEN:
Eén van de vele soorten schilpadbloemen die in ons klimaat vrij gemakkelijk over te houden zijn , is de Chelone obliqua die haar van juli tot en met september met volop paars-rode bloemen van haar beste kant laat zien. Deze Chelone kan door middel van de wortelstokken vrij snel uitbreiden en wordt ongeveer 60 cm hoog en in de plantenborder komt zij meestal heel goed tot haar recht. Een familielid van de Chelone is de Penstemon, beide behorende tot de familie van de Leeuwenbekachtigen. De naam Penstemon is afgeleid van de Griekse woorden "penta" = vijf en "stemon" =meeldraad. Alle bloemen van het geslacht Penstemon hebben dus vijf meeldraden. Het is belangrijk dat deze planten in een goed doorlatende grond een plaatsje krijgen want natte voeten hebben ze beslist een hekel aan waardoor ze ook minder goed zullen gedijen. En als de planten op het goede plekje staan bijvoorbeeld in wat zandige grond zullen ze u belonen met een pracht aan bloemen.

Ik zelf heb goede ervaring met de baardschilpadbloem Pentagon barbatus (op woudgrond) en de Penstamon hartwegii met fraaie grootbloemige leeuwenbekbloemen, een lust voor het oog en zelfs vandaag(18 november) na -2 graden nachtvorst toch nog 7 bloemen en 3 knoppen aan een stengel. Ook zijn er nog een drietal rotstuinsoorten die de moeite waard zijn : Penstamon fruticosus, Penstamon newberry en de zodevormende Penstamon scouteri. Tegenwoordig zullen de kwekers steeds meer soorten en variëteiten van de Schilpadbloemen in de handel brengen en dus verkijgbaar zijn, probeert u het maar eens.

De hartveroverende PURPERKLOKJES:
De Heuchera of Purperklokje met hartvormige bladeren werd eind 19e eeuw uit het zuiden van de V.S. en noorden van Mexico ingevoerd in ons land en is uit de familie van de Saxifraga of te wel Steenbreekachtigen. De ijle bloemstengels rijzen op uit het hart van de plant en zijn bezet met kleine klokvormige bloemen die voor langdurige bloei zorgen van mei t/m augustus. Dit alles te samen maakt het tot een lieflijke plant waarvan je al snel je hart verpand. Er zijn er die wit, felrood of roze bloeien en die groen of chocoladebruin blad hebben welke laatste soort steeds meer in de mode komt. Het beste is de plant een plaatsje te geven in de halfschaduw op een voedselrijke, vochtige plaats. De Heuchera is uitstekend geschikt als beplanting onder een lichtdoorlatende struik, in een groot vlak of bak of als rand in of langs een border. Als de rozetten steeds meer boven de grond komen te staan kunt u het beste de planten opnemen en ontdoen van de lange wortel en dan weer opnieuw planten (maart of september).

Onderstaand nog enkele soorten.
Heuchera brizoides ‘Pluii de Feu’, elegante trossen scharlaken rode bloemen Heuchera brizoides ‘Schneewitchen’, trossen sneeuwwitte bloemen. Heuchera micrantha ‘Palace Purple’, roze-witte bloemen welke mooi contrasteren met de chocolade kleurige bladeren. En zo zijn er nog wel een veertig soorten te noemen. Misschien iets voor u om van deze planten in het voorjaar enkele soorten aan te schaffen. Alvast veel succes toegewenst en veel plezier ermee.

De volgende keer: Van alles wat er groeide en bloeide tijdens mijn reis door de natuur in Panama (Midden Amerika).

Harmen de Vries

Dit belooft een leuke avond te worden. Vogelkenner en – fotograaf Koos Dansen stelt ruim 30 vogelsoorten aan u voor, die graag in aantrekkelijke tuinen komen. Van winterkoning tot steenuil en van pimpelmees tot ijsvogel. Hoe krijgen wij deze vogels in onze tuin? Denk hierbij aan eten, drinken, een bad en broedgelegenheid. Nog veel meer tips krijgt u bij deze interessante lezing.

Koos was meer dan 20 jaar hoofd voorlichting en hoofdredacteur van de Stichting Geldersch Landschap. Zijn kennis en liefde voor vogels deelt hij graag met anderen. De reacties op zijn lezingen zijn altijd enthousiast! Van harte welkom dus op (let op!) dinsdagavond 17 januari om 20.00 in de Fenix.

Kratjes en tassen vol met overtollige planten worden naar binnengebracht en gretig duiken de plantenliefhebbers in de stekjes en zaailingen. Nadat het nodige van eigenaar is verwisseld, ruimen we de boel op om ons klaar te maken voor de lezing van Lianne Pot.

Lianne Pot is nationaal collectiehouder van siergrassen. Zij heeft haar kwekerij en kijktuin in het Groningse De Wilp. Sinds vorig jaar is daar ook de prairietuin van 3500 vierkante meter te bewonderen. Lianne is gespecialiseerd in het ontwerpen van duurzame beplanting in Europese prairiesfeer. Zij geeft lezingen, cursussen en heeft een website met zoekmachine.

Wat voor planten zien we op de echte prairie? Voorbeelden: rode zonnehoed, Solidago, Rudbeckia, Monarda, Lupine, Verbascum, Ridderspoor en Geranium. Grappig om te zien hoe deze planten die wij in onze tuinen vertroetelen, op de prairie gewoon als een bloemenzee staan te wuiven in de wind.

In Amerika heb je de kortgras-, de middelgras- en de hooggrasprairie. Er zijn droge, vochtige en natte omstandigheden. Zo’n 150 jaar geleden was een derde deel van Amerika prairie. Nu nog maar 2 procent. Zo heb je vuur en bizons nodig om prairiebeplanting te laten gedijen (gelukkig kan het bij ons ook zonder....). Door koren in te zaaien werd het ecosysteem om zeep geholpen en verdween een groot gedeelte van de prairiebeplanting. Ongeveer 80 procent van de beplanting bestaat uit grassen (2 tot 10 soorten) en 20 procent bestaat uit plant (2 tot 250 soorten).

Voordelen van een Europese prairietuin zijn:
- zelfregulerend
- veel en lang kleur
- hoge belevingswaarde (veel soorten planten)
- sterk en langlevend (geen mest, droogtebestendig)
- trekken bijen, vlinders en insecten
- onderhoudsarm door gebruik lava.

Nadeel: prairieplanten komen laat op, dit is te verhelpen door bollen te planten voor kleur in voorjaar.

Perennial meadows zijn prairietuinen op kleine schaal (10 vierkante meter). Hierin worden 5 soorten planten steeds herhaald. Zo’n meadow moet wel in de zon. Voorbeelden van sterke prairieplanten: Helenium ‘Rubinzwerg’ Echinacea purp. ‘Magnus’, Rudbeckia maxima, Achillea, Aster umbellatus, Phlox omega enz.

Dan nog even over lava: komt uit de Eiffel, houdt grond vochtig en luchtig. Is goed tegen onkruid, beschermt structuur van de grond en tegen lage temperaturen. Het oogt mooi en voorkomt teveel uitzaaien. Een big bag kost ongeveer 135 euro + vervoerskosten (per 10 vierkante meter). Het alternatief voor lava is grind. Houtsnippers zijn meer voor de siergrasborder.

Wie de prairietuin in De Wilp nog niet heeft bewonderd, moet dat volgend jaar zeker op de agenda zetten! Lianne wordt bedankt voor haar heldere uitleg met een bloemetje en ieder wordt wel thuis gewenst.

Tjitske ten Broek

Vol verwachting klopte ieders hart... 14 november was het weer zover. De tuinkeuringscommissie heeft een druk jaar achter de rug, niet alleen werd bij nieuwe leden gekeurd (drie keer), maar ook hadden we voor het eerst de verkiezing ‘wie heeft de mooiste tuin van ...’, in dit geval Leeuwarderadeel (Stiens en omgeving). 24 enthousiaste tuineigenaren gaven zich op. Hier zijn wij twee keer geweest, in de zomer en in de herfst. Natuurlijk zijn er weer veel mooie foto’s gemaakt. Voor de pauze bekeken we de foto’s van de tuinen van nieuwe leden. Suze Poortvliet leidde de avond en besprak een gedeelte van de tuinen, net als Sjoerdtje Quarre, Hillie Posthumus, Han Jongma en Tjitske ten Broek. Hier kwamen vier winnaars uit de bus. Zij kregen uit handen van de tuinkeuringscommissie een leuke prijs. Het zijn de families: Beetstra, Bootsma, Feenstra en Van der Zee. Van harte gefeliciteerd met jullie prijs en nog veel tuinplezier toegewenst!

In de pauze was er weer een verloting met mooie prijzen, waaronder tassen en kratjes vol met stekjes van mevrouw Dijkstra. Weer heel erg bedankt hiervoor! Bij de koffie en thee was heerlijke cake verkrijgbaar, zelf gebakken door Jellie Monkel, Alida Folkerts (bloemschikcommissie) en Antsje Visser (secretaris). Dames, ook nog hartelijk dank hiervoor.

Na de pauze gingen we verder met tuinkeuring ‘nieuwe stijl’. Van de vierentwintig tuinen die zich hadden opgegeven, werden vier foto’s getoond. Veel verscheidenheid, in grootte en soort beplanting. Veel oh’s’en ah’s, hoorden we uit de zaal. Hillie en Tjitske gaven een toelichting bij de tuinen die wij met de andere commissieleden hadden bekeken. Toen alle foto’s waren bekeken, kwam het grote moment, wie had de eerste, tweede of derde prijs? Eigenlijk was iedereen die had meegedaan voor ons een prijswinnaar, maar er moest toch een winnaar uit de bus komen. We hebben op veel dingen gelet, zoals verzorging, aanleg, beplanting(variatie), kleur enz.

Zo kwamen we tot de volgende keus:
1e prijs: familie Eisma,
2e prijs: familie Van der Vaart - Lijzenga,
3e prijs: familie Jonkers, allemaal wonend in Stiens.
Familie Eisma won een jaarabonnement op ons lijfblad Groei en bloei, 2e en 3e prijs was een kadobon. Tevens ontvingen de drie prijswinnaars een prachtig fotoboek met alle mooie foto’s die gemaakt zijn in hun tuinen. Ook dit jaar weer samengesteld door Iny Ligthart. Allemaal van harte gefeliciteerd! Leuk ook de belangstelling vanuit gemeente Leeuwarderadeel, zij waren ingegaan op onze uitnodiging voor deze tuinkeuringsavond. Tenslotte mogen wij het ‘groen’ in onze dorpen en steden best wat promoten, aan ons zal het niet liggen!

Volgend jaar hopen we een ander dorp of stad(gedeelte) uit te nodigen om mee te doen met de ‘mooiste tuin van...’. Wie weet, krijgt u dan de kans om uw tuin aan ons te laten zien! U leest het vanzelf in dit Kroonblad. Of lijkt het u wel wat om in de tuinkeurings commissie te stappen en zelf tuinen te bekijken? Meld u dan bij ondergetekende, we kunnen wel wat nieuwe commissieleden gebruiken.

De tuinkeuringsavond:

  
  
(klik op een afbeelding voor een grotere foto)

De tuin van de familie Eisma:

  
  
(klik op een afbeelding voor een grotere foto)

De tuin van de familie Van der Vaart:

  
 
(klik op een afbeelding voor een grotere foto)

De tuin van de familie Jonkers:

  
 
(klik op een afbeelding voor een grotere foto)

Tjitske ten Broek

Wij verwelkomen de volgende nieuwe leden die zich in oktober en november hebben aangemeld:

Heel veel plezier met het lezen van Groei en Bloei en het Kroonblad. Natuurlijk hopen wij u ook te zien op een van onze gezellige, leerzame ledenavonden!

Onze lezingen vinden plaats in de ronde zaal van de Fenix kerk, Valeriusstraat 2/1, 8915 AC Leeuwarden. Aanvang: 20.00 uur, tenzij anders is vermeld. U mag gerust een gast meenemen!

ADRESSEN

Dagelijks bestuur:
voorzitter	Vacature
Antsje Visser	G. Emersonstrjitte 51	058 - 2553455
secretaris	9088 BG Wirdum
penningm./ledenadm.	vakature
Algemene bestuursleden:
Redactie Kroonblad:	Tjitske ten Broek
Algemeen bestuurslid:	Suze Poortvliet	058 - 2551964
Bloemschikcommissie:
voorzitter	Claudia Bruining	058 - 2663271
informatie:	Claudia Bruining	058 - 2663271
aanmelden:	Alida Folkerts	058 - 2880285
Tuinkeuringscommissie:	Koos Overdijk	058 - 2571407
PR/organisatie excursies:	vacature
Overige commissies:
Beurzen:	Tjitse de Haan	058-2572940
Webmaster:	Klaas Dankert	0518-401252

Bankrekeningnummer van de afdeling: 581532929 ten name van Groei en Bloei KMTP Leeuwarden,
De Fluessen 18, 8939 BE Leeuwarden